เกษตรฯ ปั้น “ศูนย์พืชพันธุ์ดีชุมชน” 100 แห่งทั่วประเทศ

5

เกษตรฯ ปั้น “ศูนย์พืชพันธุ์ดีชุมชน” 100 แห่งทั่วประเทศ ตั้งเป้ากระจายพันธุ์ดี 1 ล้านหน่วย ปี 2570 แก้ปัญหาขาดแคลนพันธุ์พืช ลดต้นทุนเกษตรกร

กรมส่งเสริมการเกษตรเดินหน้าพัฒนา “ศูนย์พืชพันธุ์ดีชุมชน” นำร่อง 100 แห่งทั่วประเทศ ในปีงบประมาณ 2570 มุ่งสร้างเครือข่ายเกษตรกรให้เป็นแหล่งผลิตและกระจายพืชพันธุ์ดีในระดับชุมชน ตั้งเป้าผลิตและกระจายพันธุ์พืชไม่น้อยกว่า 1 ล้านหน่วย ครอบคลุม 5 กลุ่มพืชสำคัญ ได้แก่ มันสำปะหลัง พืชตระกูลถั่ว พืชเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ กาแฟ และอ้อย เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนพันธุ์พืชคุณภาพดี ลดต้นทุนการผลิต และสร้างความมั่นคงด้านพันธุ์พืชให้แก่เกษตรกรอย่างยั่งยืน

นายกฤษ อุตตมะเวทิน อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า ปัจจุบันเกษตรกรไทยยังเผชิญปัญหาการเข้าถึงพืชพันธุ์ดีที่มีคุณภาพและได้มาตรฐาน ทั้งจากข้อจำกัดด้านปริมาณพันธุ์พืช ราคา และการกระจายพันธุ์ไม่ทั่วถึง ส่งผลให้เกษตรกรบางส่วนต้องใช้พันธุ์ที่เก็บไว้เองโดยขาดการตรวจสอบคุณภาพ หรือจัดซื้อพันธุ์จากแหล่งที่ไม่ได้มาตรฐาน นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงจากโรคพืชระบาด โดยเฉพาะโรคใบด่างมันสำปะหลัง ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลผลิตและรายได้ของเกษตรกร

กรมส่งเสริมการเกษตรจึงปรับแนวทางสู่การสร้างเครือข่ายการผลิตในระดับชุมชน โดยถ่ายทอดองค์ความรู้ เทคโนโลยี และสนับสนุนพืชพันธุ์ดีจากหน่วยงานภาครัฐสู่เกษตรกร เพื่อให้ชุมชนสามารถนำไปอนุบาล ขยายพันธุ์ และกระจายสู่เกษตรกรในพื้นที่ได้อย่างทั่วถึง ในราคาที่เหมาะสม

นายกฤษฎิน คำตัน รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า ในปีงบประมาณ 2570 กรมส่งเสริมการเกษตรตั้งเป้าพัฒนาศูนย์พืชพันธุ์ดีชุมชนนำร่อง 100 ศูนย์ ครอบคลุมพื้นที่รับผิดชอบของศูนย์ขยายพันธุ์พืชที่ 1–10 และสำนักงานเกษตรจังหวัด 53 จังหวัดทั่วประเทศ โดยแบ่งการดำเนินงานตามกลุ่มพืชเป้าหมาย 5 กลุ่ม ได้แก่

– มันสำปะหลัง 30 ศูนย์ เน้นขยายพันธุ์ที่มีคุณภาพและพันธุ์ต้านทานโรคใบด่าง เช่น อิทธิ 1 อิทธิ 2 และอิทธิ 3

– พืชตระกูลถั่ว 30 ศูนย์ ครอบคลุมถั่วเหลือง ถั่วเขียว และถั่วลิสง เพื่อเพิ่มแหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์คุณภาพดี

– พืชจากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ 24 ศูนย์ เพิ่มโอกาสเข้าถึงต้นพันธุ์คุณภาพดี

– กาแฟ 10 ศูนย์ เน้นพันธุ์ดีเสียบยอดบนต้นตอที่แข็งแรง เพื่อสนับสนุนการปลูกทดแทนการเผาในพื้นที่สูง

– อ้อย 6 ศูนย์ มุ่งผลิตและกระจายท่อนพันธุ์อ้อยสะอาด

นอกจากการพัฒนาแหล่งผลิตพันธุ์พืชแล้ว โครงการยังให้ความสำคัญกับการยกระดับเกษตรกรและเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร โดยพัฒนาเกษตรกรแกนนำ 1,000 ราย ให้มีความรู้ทั้งด้านการผลิตและการบริหารจัดการธุรกิจเกษตร ผ่านกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร ควบคู่กับการพัฒนาทักษะด้านการจัดทำบัญชีต้นทุน การสร้างแบรนด์ และการใช้ QR Code ประจำแปลงเพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ (Traceability)

พร้อมกันนี้ จะพัฒนาเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร 100 ราย ให้เป็นทีมผู้ตรวจสอบคุณภาพพันธุ์พืชเบื้องต้น และที่ปรึกษาธุรกิจเกษตร ทำหน้าที่ให้คำแนะนำและติดตามตรวจสอบแปลงผลิตพันธุ์พืชอย่างน้อย 2 ครั้งต่อรอบการผลิต เพื่อสร้างความมั่นใจในคุณภาพ ความถูกต้องตรงตามสายพันธุ์ และความปลอดโรคของพันธุ์พืชที่ผลิตจากศูนย์

ทั้งนี้ โครงการมีกำหนดดำเนินงานระหว่างเดือนธันวาคม 2569 – กันยายน 2570 เพื่อวางรากฐานเครือข่ายการผลิตและกระจายพืชพันธุ์ดีโดยชุมชน ให้เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความมั่นคงด้านพันธุ์พืช ลดความเสี่ยงจากโรคระบาด และเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตของเกษตรกรไทยในระยะยาว

กรมส่งเสริมการเกษตร