จากวิกฤตราคายางสู่การตั้งกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง หนุนสมาชิกยึดเศรษฐกิจพอเพียงเสริมรายได้ชาวสวนยาง

กลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง ยึดสมาชิกเป็นศูนย์กลางการขับเคลื่อนงาน นำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงสร้างอาชีพและรายได้ โดยไม่หวังพึ่งยางพาราเพียงอย่างเดียว

วิกฤตปัญหาราคายางพาราตกต่ำเมื่อ 40 กว่าปีก่อน อันเป็นผลมาจากการกดราคาของพ่อค้าคนกลาง ส่งผลให้ชาวบ้านกลุ่มเล็ก ๆ ที่ประกอบอาชีพทำสวนยางใน ต.ไม้เรียง อ.ฉวาง จ.นครศรีฯ รวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มขึ้นมามีชื่อว่า “กลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง” ภายใต้แกนนำคนสำคัญในขณะนั้น “ลุงประยงค์ รณรงค์” เพื่อสร้างพลังอำนาจต่อรองราคากับพ่อค้าคนกลาง

“เมื่อก่อนยางไม่ได้คุณภาพ มาตรฐานไม่มี เพราะเป็นไปในลักษณะต่างคนต่างทำ ทำให้พ่อค้าอ้างเหตุกดราคา แล้งยิ่งต่างคนต่างทำ ต่างคนต่างขาย ไม่ว่าจะทำยางดีมีคุณภาพแค่ไหนก็ไม่มีอำนาจต่อรอง จึงมีแนวคิดการรวมกลุ่มขึ้นมาเพื่อจะได้ทำยางมาตรฐานเดียวกัน แล้วก็มีพลังอำนาจต่อรองราคากับพ่อค้าได้” ลุงประยงค์ รณรงค์ ปราชญ์ของแผ่นดินวัย 89 ปี ย้อนอดีตในฐานะผู้ก่อตั้งกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง เมื่อปี 2527 หรือเมื่อ 40 กว่าปีก่อน

กลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง ถือเป็นกลุ่มเกษตรกรชาวสวนยางกลุ่มแรก ๆ ที่ก่อกำเนิดขึ้นมาเพื่อสร้างพลังต่อรองหลังจากต่อสู้เพื่อชาวสวนยางมานานหลายปี เจอทั้งดอกไม้และก้อนอิฐจากชาวบ้านและหน่วยราชการ จนได้รับรางวัลมากมายทั้งในประเทศและนานาชาติ อาทิ รางวัลแมกไซไซสาขาพัฒนาชุมชนปี 2547 รางวัลปราชญ์ของแผ่น ปี 2551 ก่อนจะวางมือเพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้สานงานต่อ

“ผมไม่ยึดติดกับตำแหน่ง เมื่อเราสร้างคนรุ่นใหม่มาได้ก็ปล่อยให้เขาทำงานไปแล้วเราคอยดูข้างหลัง แต่ก่อนกลุ่มนี้ผมเป็นผู้จัดการ แต่ผมสร้างผู้จัดการคนใหม่มาได้ผมก็ลาออก เขาให้เป็นประธานผมเป็นอยู่หลายวาระติดต่อกัน พอผมสร้างประธานคนใหม่ขึ้นมา ผมก็ลาออก วันนี้เขาก็ยังยกให้เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์ ก็ดูห่าง ๆ อยู่ข้างหลังให้คำปรึกษาบ้างเป็นบางครั้ง แต่ไม่มีอำนาจตัดสินใจ” ลุงยงค์ ระบุ

นายสมศักดิ์ พุฒิวณิช ประธานกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง ซึ่งรับไม้ต่อจากนายประยงค์ รณรงค์ ในการบริหารจัดการกลุ่ม กล่าวว่า หลังได้รับเลือกเป็นประธานกลุ่มฯ ต่อลุงประยงค์ รณรงค์ ว่าได้สานต่อนโยบายการทำงานตามแนวทางของประธานคนเดิม ทั้งในเรื่องการทำยางคุณภาพ การส่งเสริมอาชีพแก่สมาชิกตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 ส่งให้สมาชิกกว่า 800 ราย มีอาชีพเสริมมีรายได้ที่มั่นคงไม่หวังพึ่งพารายได้จากยางพาราเพียงอย่างเดียว ล่าสุดได้รับพระราชทานรางวัลสถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ปี 2569 ประเภทกลุ่มเกษตรกรทำสวน โดยกรมส่งเสริมสหกรณ์ส่งเข้าประกวด

“สมาชิกทุกคนมีความภูมิใจกับรางวัลที่ได้รับ แต่จะทำอย่างไรให้มีความยั่งยืนต่อไป ไม่ใช่ว่าปีนี้เราได้ดีเด่นระดับประเทศแล้ว ไม่ต้องสนใจอะไรแล้ว ความภูมิใจนี้เราต้องรักษาไว้ให้ได้ ได้มามันไม่ยาก แต่ทำอย่างไรให้ยั่งยืน” ประธานกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง กล่าว

นายสมศักดิ์ กล่าวถึงขั้นตอนการทำยางแผ่นรมควัน โดยเริ่มจากรับน้ำยางสดจากสมาชิกที่จุดรับน้ำยาง จากนั้นจะชั่งน้ำหนักวัดเปอร์เซ็นต์น้ำยาง แล้วนำมาใส่ตะกงที่เตรียมไว้ จากนั้นใส่น้ำกรดลงไปรอให้ยางจับตัวเป็นก้อน แล้วแกะก้อนยางออกจากตะกง นำไปเข้าเครื่องรีดแผ่น ก่อนจะนำไปผึ่งแดดเพื่อให้น้ำในแผ่นยางลดลง เพื่อประหยัดเวลาการอบแห้ง ขั้นตอนนี้จะใช้เวลาประมาณ 2 – 3 วัน ก่อนเข้าเครื่องอบ เสร็จแล้วมาคัดคุณภาพก่อนนำไปสำรองที่โกดังเก็บสินค้าเพื่อรอจำหน่ายต่อไป

“ยางแผ่นทั้งหมดจะส่งไปที่ตลาดกลางยางพาราคลองจันดี ซึ่งเป็นตลาดกลางยางพาราตอนกลางของภาคใต้ ปริมาณยางสูงสุดที่ทางกลุ่มผลิตได้ประมาณ 10,000 – 15,000 กิโลฯ ต่อวัน” ประธานกลุ่มฯ คนเดิมเผย

ไม่หวังเพียงรายได้จากยางพาราแต่กลุ่มฯ ยังส่งเสริมอาชีพเสริมรายได้แก่สมาชิกตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ไม่ว่าจะเป็นการรวมกลุ่มทำเครื่องแกงขายออนไลน์ เลี้ยงเป็ด เลี้ยงไก่ไข่ หรือขุดบ่อเลี้ยงปลาเพื่อลดรายจ่ายในครัวเรือน

นายเชาวฤทธิ์ บุญญานุกูลกิจ สมาชิกกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง นอกจากมีรายได้จากอาชีพทำสวนยางพาราแล้วยังมีอาชีพเสริม ได้แก่เลี้ยงไก่ไข่ เลี้ยงกบ และเลี้ยงปลาดุก ซึ่งผลผลิตที่ได้นอกจากบริโภคในครัวเรือนแล้ว ยังนำไปจำหน่ายที่ตลาดนัดในหมู่บ้านเพื่อเป็นรายได้เสริม

“ผมเป็นสมาชิกของกลุ่ม ที่บ้านก็ยังเลี้ยงไก่ไข่ 10 ตัว มีไข่ให้ทานทุกวัน เหลือก็เอาไปขายที่ทำการกลุ่ม ทำแปลงปลูกผัก มีผักบุ้ง ถั่วฝักยาว แตงกวา พืชสมุนไพร พริก มะเขือ ข่า ตระไคร้ใบมะกรูดมีครบ แล้วก็เลี้ยงกบ เลี้ยงปลาดุก เราจะมีรายได้จากส่วนนี้เกือบทุกวัน เสริมรายได้จากทำสวนยาง” สมาชิกคนเดิม กล่าว

ด้าน นายศิวกร ศรีภักดี สหกรณ์จังหวัด (สกจ.) นครศรีธรรมราช กล่าวถึงจุดเด่นกลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียงว่า เป็นกลุ่มที่สมาชิกมีความเข้มแข็งมาก ทำให้การขับเคลื่อนงานต่าง ๆ เป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ทางกลุ่มเน้นให้สมาชิกยึดแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการประกอบอาชีพ ทำให้สมาชิกมีรายได้จากหลายทาง ไม่หวังพึ่งรายได้จากยางพาราเพียงอย่างเดียว

“กลุ่มที่นี่มีผู้นำที่เข้มแข็งมาก สมาชิกให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี การขับเคลื่อนอะไรต่าง ๆ จึงเป็นไปได้ง่าย” สหกรณ์จังหวัด (สกจ.) นครศรีธรรมราช กล่าวทิ้งท้าย

กลุ่มเกษตรกรทำสวนไม้เรียง นับเป็นต้นแบบในการขับเคลื่อนกลุ่มโดยสมาชิก ที่นำแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นธงนำ ไม่หวังพึ่งพารายได้จากยางพาราเพียงอย่างเดียวในการสร้างอาชีพ สร้างรายได้ สู่ความยั่งยืน